Ulu Öndər Heydər Əliyevin iqtisadi strategiyasında dövlət maraqları ilə beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq arasında tarazlığın qorunması əsas prinsiplərdən biri idi.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində iqtisadi inkişaf məsələləri dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi ilə sıx bağlı olmuşdur. Ulu Öndər iqtisadi cəhətdən güclü dövlətin siyasi baxımdan da daha müstəqil qərarlar qəbul edə biləcəyini yaxşı anlayırdı. Buna görə onun iqtisadi siyasətində milli resurslardan səmərəli istifadə xüsusi yer tuturdu. Azərbaycanın zəngin enerji ehtiyatları bu strategiyanın mühüm dayaqlarından birinə çevrildi. Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşdırılan neft strategiyası ölkənin iqtisadi gələcəyinə uzunmüddətli baxışın nümunəsi idi. Bu strategiyanın əsas məqsədi enerji resurslarını yalnız xammal kimi deyil, dövlətin iqtisadi və geosiyasi imkanlarını artıran vasitə kimi qiymətləndirmək idi. 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” bu siyasətin mühüm nəticələrindən biri oldu. Müqavilənin imzalanması Azərbaycanın dünya enerji bazarına daha fəal şəkildə daxil olması üçün yeni imkanlar yaratdı. Xarici investorların Azərbaycan iqtisadiyyatına marağının artması ölkənin iqtisadi potensialının genişlənməsinə təsir göstərdi. Bununla yanaşı, enerji layihələri Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin inkişafına da xidmət etdi. Heydər Əliyev neft strategiyasını yalnız iqtisadi gəlirlərin əldə olunması baxımından qiymətləndirmirdi. O, enerji layihələrinin Azərbaycanın siyasi və strateji maraqlarına uyğun həyata keçirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verirdi. Bakı-Novorossiysk və Bakı-Supsa kimi ixrac marşrutlarının formalaşması Azərbaycanın enerji resurslarının dünya bazarlarına çıxarılmasına imkan verdi. Sonrakı mərhələdə Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin reallaşdırılması Azərbaycanın enerji siyasətində mühüm dönüş yaratdı. Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri də regional əməkdaşlığın və enerji təhlükəsizliyinin inkişafına töhfə verən layihələrdən biri oldu. Bu layihələrin arxasında yalnız iqtisadi hesablamalar deyil, uzunmüddətli siyasi strategiya dayanırdı. Heydər Əliyev Azərbaycanın coğrafi mövqeyindən və enerji potensialından milli maraqlar naminə istifadə etməyə çalışırdı. Enerji siyasəti ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinə də mühüm təsir göstərdi. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməklə beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini möhkəmləndirdi. Ulu Öndərin iqtisadi siyasətinin digər mühüm istiqaməti bazar iqtisadiyyatına keçid və sahibkarlığın inkişafı idi. O, sərbəst iqtisadiyyatın və rəqabətin ölkənin davamlı inkişafı üçün vacib olduğunu vurğulayırdı. İqtisadi liberallaşma siyasəti yeni iqtisadi münasibətlərin formalaşmasına şərait yaratdı. Bununla da Azərbaycanın sovet iqtisadi sistemindən müasir bazar münasibətlərinə keçidi üçün institusional əsaslar yaradıldı. Heydər Əliyevin iqtisadi strategiyasında dövlət maraqları ilə beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq arasında tarazlığın qorunması əsas prinsiplərdən biri idi. Bu yanaşma Azərbaycanın enerji sektorunun inkişafını milli dövlətçilik strategiyasının mühüm komponentinə çevirdi. Neft strategiyası sonrakı illərdə ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsi üçün möhkəm zəmin yaratdı. Buna görə Heydər Əliyevin iqtisadi irsini Azərbaycanın müstəqilliyinin iqtisadi dayaqlarının formalaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyan siyasi miras kimi qiymətləndirmək mümkündür.
Mustafa Əliyev
Neftçala rayonu
