ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyaya qarşı növbəti dəfə sərt ritorika ilə çıxış edib. Cümə günü axşam saatlarında sosial media platforması TruthSocial-da etdiyi paylaşımda o, Rusiya hakimiyyətini Ukrayna müharibəsindəki itkiləri gizlətməkdə ittiham edib və ABŞ-ın iki nüvə sualtı qayığını “müvafiq bölgələrə” hərəkətə gətirdiyini açıqlayıb.
Redaksiya məlumat verir ki, “Bu addımı atmağa məcbur olduq. Təhdid səsləndi və biz düşündük ki, bu düzgün deyil. Mən isə xalqımın təhlükəsizliyini əsas götürərək ehtiyatlı davranmalıyam”, – deyə Tramp bildirib. O, konkret olaraq hansı növ sualtı qayıqlardan bəhs etdiyini açıqlamayıb.
Tramp və Medvedev arasında qarşılıqlı bəyanatlar
ABŞ və Rusiya arasında ritorika son həftələrdə daha da gərginləşib. İyun ayının sonundan etibarən Tramp və Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedev arasında sosial şəbəkələr vasitəsilə qarşılıqlı ittihamlar və xəbərdarlıqlar səslənməkdədir.
Tramp əvvəlcə Rusiya Prezidenti Vladimir Putini “cəsarətli adam” adlandırmış, lakin ardınca onun fəaliyyətindən “məyus olduğunu” açıqlamışdı, digər tərəfdən isə onu “təhlükə mənbəyi” adlandıraraq ABŞ-ın cavab tədbirləri görməli olduğunu bildirib. Buna cavab olaraq Medvedev Trampı “yenidən sevimli siyasi yelləncəklərinə qayıdan amerikalı” adlandıraraq, onun tənqidlərinə reaksiya verməyə dəymədiyini bildirmişdi.
Medvedev həmçinin Trampın ritorikasını ABŞ-ın aqressiv və qeyri-sabit mövqeyinin göstəricisi kimi dəyərləndirərək əlavə etmişdi: “Belə əsəbi reaksiya yalnız Rusiyanın haqlı olduğunu göstərir.”
Trampın bəyanatlarına cavab olaraq Rusiya Prezidenti Vladimir Putin də fikrini bildirib. “Hər bir məyusluq həddindən artıq gözləntilərdən doğur”, – deyə Putin Trampın “məyusluq” açıqlamasına reaksiya verib.
“Ölümcül düymə”
Medvedevin daha bir açıqlaması Qərbdə narahatlıq doğurub. O, Trampa SSRİ dövründən qalma “Perimetr” adlı avtomatlaşdırılmış nüvə cavab sistemi – Qərbdə “Dead Hand” (Ölümcül əl) kimi tanınan mexanizmi xatırladıb. Bu sistem kütləvi hücum halında insan müdaxiləsi olmadan cavab zərbəsi endirməyə imkan verir.
ABŞ-ın nüvə arsenalı: hansı qayıqlar nəzərdə tutulur?
ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin istifadəsində olan üç əsas sualtı qayıq sinfi var:
- SSN – taktiki hücum üçün nəzərdə tutulmuş, nüvə başlığı daşıma məcburiyyəti olmayan qayıqlar;
- SSBN – strateji nüvə deterensiyası üçün istifadə olunan və cavab zərbələri üçün hazır vəziyyətdə saxlanılan daşıyıcılar;
- SSGN – qanadlı raketlərlə təchiz olunmuş genişmiqyaslı hücum imkanına malik taktiki vasitələr.
Tramp bu texniki detallara toxunmasa da, açıqlamasının konteksti ikinci və üçüncü sinfə aid gəmiləri nəzərdə tutduğunu göstərir.
Nüvə gücləri və mövcud balans
Dünya üzrə tanınan “Nüvə Klubu” ölkələri bunlardır:
- Rusiya – 5459 başlıq
- ABŞ – 5177 başlıq
- Çin – 600 başlıq
- Fransa – 290 başlıq
- Böyük Britaniya – 225 başlıq
Qeyri-rəsmi nüvə silahına malik ölkələr arasında isə:
- Hindistan – 180 başlıq
- Pakistan – 170 başlıq
- İsrail – 90 başlıq
- Şimali Koreya – 50 başlıq
Bu məlumatlar Stokholm Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) son hesabatına əsaslanır.
ABŞ-ın nüvə silahlarının bir hissəsi xarici ölkələrdə yerləşdirilib – rəsmi olaraq Kanada, Almaniya, İtaliya, Türkiyə, Belçika və Niderlandda; qeyri-rəsmi isə Yaponiya və Cənubi Koreyada. Rusiya isə 2023-cü ildən etibarən Belarusda taktiki nüvə silahı yerləşdirməyə başlayıb.
Rusiya cavab verəcəkmi?
Hazırda Rusiyanın ABŞ-ın bu addımına simmetrik cavab verəcəyi gözlənilmir. Ekspertlər hesab edir ki, Moskva bu cür eskalasiya yolu ilə getməyə maraqlı deyil – bu, həm strateji risklər, həm də texniki-maliyyə baxımından daha ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Qeyd edək ki, Rusiya həm başlıq sayına, həm də arsenalının 95 faizinin yenilənməsi ilə dünyada lider mövqedə qalır.
Yekun
Hazırkı vəziyyət hələlik diplomatik ritorika və siyasi mesajlar müstəvisində qalır. Lakin iki nüvə gücünün rəhbərləri arasında qarşılıqlı təhdidlərin səslənməsi beynəlxalq aləmdə ciddi narahatlıq doğurur. Analitiklər ümid edirlər ki, sosial şəbəkələrdəki bu “söz müharibəsi” real silahlı eskalasiyaya çevrilməyəcək.
Hazırladı: Redaksiya
